Γράφει η Κατερίνα Καρυπίδου
Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας
Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια – Θεραπεία Ζεύγους
Η κοινωνική σύγκριση στις γιορτές: όταν οι «τέλειες» εικόνες βαραίνουν την ψυχή
Μια θεραπευτική συστημική ματιά
Την περίοδο των Χριστουγέννων, πολλοί άνθρωποι νιώθουν ότι «πρέπει» να είναι χαρούμενοι, ενωμένοι, ευγνώμονες. Οι εικόνες που πλημμυρίζουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ενισχύουν αυτό το αφήγημα, δηλαδή οικογένειες αγκαλιασμένες, στολισμένα σπίτια, λαμπερά τραπέζια. Η συστημική θεραπεία μας προσκαλεί να παρατηρήσουμε με ευαισθησία πως κάθε εικόνα που βλέπουμε αγγίζει εσωτερικά κομμάτια μας, συχνά συνδεδεμένα με βαθιές εμπειρίες και μνήμες του οικογενειακού μας ιστορικού.
Όταν συγκρίνουμε τη δική μας πραγματικότητα με τις «τέλειες» εικόνες, δεν συγκρίνουμε μόνο το παρόν. Συγκρίνουμε την ιστορία μας, όπως τις γιορτές ίσως που δεν ήταν όπως τις θέλαμε, τις απώλειες που αφήνουν σιωπές στο τραπέζι, τις σχέσεις που πληγώνουν, τις οικονομικές δυσκολίες που στενεύουν την ανάσα. Συγκρίνουμε, συχνά ασυνείδητα, τις προσδοκίες που μας μεταφέρθηκαν, όπως το να είναι όλα όμορφα, να μη λείψει τίποτα και να μη χαλάσουμε τη γιορτή.
Αυτό μπορεί να φέρει θλίψη, άγχος, ενοχές ή μια αίσθηση ότι «κάτι κάνω λάθος». Η συστημική ματιά μάς βοηθά να δούμε ότι αυτά τα συναισθήματα δεν είναι ατομική αποτυχία, αλλά φυσική αντίδραση σε εξωτερικά πρότυπα και σε εσωτερικά οικογενειακά μοτίβα. Παράλληλα, ο καταναλωτισμός των γιορτών συχνά εντείνει την πίεση. Το σύστημα, είτε πρόκειται για οικογένεια, ζευγάρι ή κοινωνικό δίκτυο, μετατοπίζεται από τη σύνδεση προς το αποτέλεσμα, σε πράγματα όπως το τέλειο δώρο, το σωστά οργανωμένο τραπέζι ή την εντυπωσιακή εικόνα. Έτσι, η ουσία χάνεται πίσω από έναν άκαμπτο ρόλο, δηλαδή αυτόν που «πρέπει να φροντίσει τους άλλους» ακόμη κι αν μέσα του εξαντλείται.
Στην πραγματικότητα, ο θεραπευτικός χώρος των γιορτών βρίσκεται αλλού. Βρίσκεται στην αναγνώριση του πώς πραγματικά νιώθεις, χωρίς τα «πρέπει» που συχνά σε βαραίνουν. Βρίσκεται επίσης στην κατανόηση ότι οι εικόνες των άλλων δεν αντικατοπτρίζουν τις δικές τους αλήθειες, αλλά μόνο μικρά, επιλεγμένα στιγμιότυπα. Περιλαμβάνει την επιλογή να δημιουργήσεις μικρές στιγμές αυθεντικότητας, ακόμη κι αν αυτές δεν είναι τέλειες, καθώς και την επανεξέταση των οικογενειακών προσδοκιών ώστε να χαράξεις νέους, δικούς σου τρόπους σύνδεσης που να ανταποκρίνονται στις πραγματικές σου ανάγκες.
Η συστημική θεραπεία μάς υπενθυμίζει ότι το νόημα των Χριστουγέννων δεν βρίσκεται στην τελειότητα αλλά στη σχέση — με τους άλλους και με τον εαυτό. Και ότι η πιο τρυφερή, θεραπευτική κίνηση είναι να επιτρέψουμε στον εαυτό μας να υπάρξει όπως είναι, μέσα σε αυτή την εποχή που συχνά ζητά πολλά. Ίσως τότε οι γιορτές γίνουν χώρος ανακούφισης, και όχι σύγκρισης.